|
m. bülent kılıç
Davlatmand
Kholof
|
“FELEK” TÜRÜ
MÜZİĞİN BÜYÜK USTASI:
DAVLATMAND KHOLOF
Davlatmand Kholof, kültürel ve sanatsal düzeyi gelişkin bir çiftçi
ailesinin çocuğu olarak, 1950 yılında, Tacikistan’ın Şurabad
bölgesinde dünyaya geldi. İlk ustaları, babası Khan Mohemed ve
ağabeyi Nezer Ali’ydi. Babası, yörenin insanlarıyla sık sık bir
araya gelir, eğlenceli toplantılar, şölenler düzenlerdi. Bu
toplantılara, çocuklar ve kadınlar kabul edilmese de, söylenen
şarkıları dinlemek yine de mümkün olurdu. Davlatmand,
repertuarındaki şarkıların ilk dizisini belki de böyle elde etmişti.
Eşek sırtında, tarlaya, babasına yemek götürdüğü öğlen vakitlerinde,
bir Tacik müziği türü olan “felek”ten örnekler söylerdi ve sesinin
yankısı ona tatlı duygular verirdi. Davlatmand’in, bugün bile “doğa
seni seviyorsa, şarkına eşlik eder” demesinin nedeni bu olmalıdır.
Babasının değirmeninde, değirmenin ritmine kendini kaptırarak öyle
çok felek söylemiştir ki, babası bile artık ona “haydi bir felek
söyle” deyip durmaktadır, o günlerde.
Aradan geçen zaman, Davlatmend’i gitmesi gereken yoldan bir miktar
uzaklaştıracaktır, ne yazık ki. Müzik eğitimi alacağı yerde, mimari
okuyacaktır bir süre. Daha sonra ise, Halimov ve Mecidov gibi
ustaların kendisini keşfetmeleriyle birlikte, onların ısrarlarına
dayanamayarak Tacik Sanatı bölümüne girecek ve müzik eğitimi almaya
başlayacaktır.
Hem besteci hem de icracı olan Davlatmand Kholof, özellikle
Mevlana’ya hayranlık duymakla birlikte, Hafız’ın ve Hamedani’nin pek
çok şiirini de bestelemiştir ve bunları felek formunda icra
etmektedir.
12 yıl kadar Avrupa’da, şimdilerdeyse Tacikistan’da kentte yaşayan
Davlatmand yine de en çok köyde, doğduğu yerde olmaktan hoşlandığını
söylemektedir. Şarkılarını toprakla uğraşırken ya da vişnelikte
çalışırken yazmaktan hoşlanan Davlatmand, en çok da rubab adlı
çalgıdan hoşlanmaktadır. “Her bir çalgı bir bilgece yapılmıştır;
rubabı da Mevlana yapmış” diyen Davlatmand’in sözündeki mecazdan hem
Mevlana’ya, hem de rubaba verdiği önemi anlamak mümkündür.
Öte yandan, bu çalgıdan başka pek çok çalgıyı çalabilmesine karşın,
onun asıl ustalığı geleneksel Tacik çalgılarındadır. Bestelerini de
bu çalgılara ve bu formlara göre yapmaktadır.
Ulusal Çalgılar Orkestrasını da kurmuş olan Davlatmand, gelecekte
geleneksel Tacik formlarıyla Avrupa müziğinin özel bir sentezini
yapmayı ummaktadır.
Davlatmand’a göre “felek, doğal bir operadır”. Bu görüşü,
makalelerinde de ifade etmiş ve temellendirmeye çalışmıştır. Ona
göre, felek söylemek zor iştir ve bunu söylemeyi başarabilen kişi
bütün ömrü boyunca söylemeyi sürdürebilir.
1975 yılından bu yana Asya’nın ve Avrupa’nın pek çok ülkesinde
konserler vermekte olan Davlatmand, dünyanın pek çok yerinde
tanınan, kabul gören bir sanatçıdır ve günümüz Tacik sanatının en
ünlüleri arasında yer almaktadır.
2003 yılında , merkezinde Davlatmand’in ve “felek” kültürünün yer
aldığı bir de belgesel film yapılmıştır. İngiliz-Tacik işbirliğiyle
yapılan ve “Davlatmand ve Geleneksel Tacik Dansçılarıyla Buluşma”
adını taşıyan filmin yönetmeniyse Mehdi Cami. Belgeselde, “Felek”
icracılarıyla, çeşitli akademisyen ve araştırmacılarla, elbette
Davlatmand ve onun ailesinin kimi üyeleriyle söyleşiler ve onların
müziklerinden örnekler yer almaktadır.
Davlatmandlerin, aynı zamanda bu belgeselde de önemli bir yeri
bulunan ve kardeşler, çocuklar, yeğenler ve torunlardan oluşan
yaklaşık 30 kişilik bir de “aile topluluğu” bulunmaktadır.
Yazı, daha önce Ankara Kültür
Sanat Haritası'nın Mart 2005 tarihli sayısında yayımlandı.
|
