Reza Beraheni

Matem عزا

                                 topluluk içinde yüksek sesle okunmak üzere…

Bağladılar gözlerini Muhtari Muhtari Muhtari!*
Bağladılar bahçelerini Muhtari Muhtari Muhtari!
Bu çöl kadın o çöl adam bu çöl çocuk o çöl ceylan
Bu çöl tavus o çöl güvercin, hep birlikte diyorlar:
Muhtari Muhtari Muhtari!
Hayhaya hayaha yahaha hayhaya Muhtari Muhtari Muhtari!

Adam diyor ki biz böyleyiz böyleyiz böyleyiz
Adam diyor ki denizi biz boş isteriz boş boş boş
Adam diyor ki denizi balıksız isteriz
Ormanı kırlangıçsız güvercinsiz ceylansız isteriz
Ve öfkeyle söylüyor tane tane söylüyor isteriz isteriz
Ve gösterisi olmaksızın tavusun
Ama ama
Hayhaya hayaha yahaha hayhaya Muhtari Muhtari Muhtari!

Rüzgar geliyor deniz geliyor balıklar geliyor rüyalar geliyor ama ama ama
Gözyaşları geliyor gözleri geliyor aşıkların ve bir kadın diyor ki ama ama ama
Su geliyor baba geliyor anne geliyor
Ve nefes geliyor ses geliyor aşk geliyor kadın kadın kadın kadın o güzel fitne geliyor
Hayhaya hayaha yahaha hayhaya Muhtari Muhtari Muhtari!
Köz istiyor sine köz istiyor diz köz istiyor kız kardeş köz istiyor anne
Ve kefenler ve bayraklar ve dükkanlar ve caddeler ve ağızlar ve dişler
Her yerde her şey her yerde herkes ve hatta katiller, amirler, memurlar
Hatta yukarıda yukarıda yukarıda yukarıda boyuna biz diyen o yukarıdaki
Hayhaya hayaha yahaha hayhaya Muhtari Muhtari Muhtari!
Memed Muhtari Memed Muhtari Memed Muhtari Muhtari Muhtari Muhtari!

Reza Beraheni
çeviren: m. bülent kılıç


 

Reza Beraheni


Beraheni, Ankara’da yaptığı bir konuşmada, poetikasının temellerine işaret ederek “Bayılan kimse ben bayılıyorum diyemez. Sadece ‘bayı…’ der ve bayılır” diyordu. Belki bu yüzden, onun şiirinde, bilegeldiğimiz hiçbir sözcükle örtüşmeyen sesler, çığlıklar, çığlık parçaları, iniltiler birer anlam öğesi olarak kullanılıyor.

Yinelemelerdeki sıklık da belki konuşmaya, sözlü kültürün diline bir yakınlaşma anlamına geliyor. Beraheni’nin sahnede şehvetle, esrimiş bir halde şiir okuduğunu görüp de etkilenmemek mümkün değil. Yüksek sesle okunmaya elverme hali onun şiirini koşullayan önemli bir öğe olmalı.

Sadece bir şair olarak değil, aynı zamanda bir yazar ve eleştirmen olarak da ülkesinin aydın ve sanatçılarını etkileyen biri Beraheni. Şapur Cowrkeş gibi kimi şair-eleştirmenlerin onun teorik ve poetik tercihlerinin, İran’ın genç şairlerinde, biçim arayışını biçimciliğe vardırma ya da teoriye şiirden üstün bir konum atfetme gibi sakıncalı sonuçlara yol açtığını düşündüklerini belirtmiş olalım.

Ateşli bir ateist ve rejim muhalifi olan Beraheni ne yazık ki tehlikeli ölçüde de Azeri milliyetçisi.